ഇന്ത്യൻ വ്യവസായ ലോകത്ത് സംരംഭകത്വവും സഹാനുഭൂതിയും ഒരുപോലെ സമന്വയിപ്പിക്കുന്ന ചുരുക്കം പേരുകളിലൊന്നാണ് ബജാജ് കുടുംബത്തിന്റേത്. ഇടത്തരക്കാരുടെ യാത്രാസ്വപ്നങ്ങളുടെ പ്രതീകമായി മാറിയ സ്കൂട്ടറുകൾ മുതൽ ആഗോളതലത്തിൽ സാന്നിധ്യമുള്ള ഒരു വൈവിധ്യമാർന്ന കോർപ്പറേറ്റ് ശൃംഖല വരെ, അവരുടെ വ്യവസായ നേട്ടങ്ങൾ സുപരിചിതമാണ്. എന്നാൽ ലാഭക്കണക്കുകൾക്കപ്പുറം, ഒരു നൂറ്റാണ്ടോളം പഴക്കമുള്ള, രാഷ്ട്രനിർമ്മാണത്തിനായി സമർപ്പിച്ച മനുഷ്യസ്നേഹത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പൈതൃകം അവർക്കുണ്ട്. ബജാജ് കുടുംബത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധത ഒരു കോർപ്പറേറ്റ് സംരംഭത്തിന്റെ ഭാഗം മാത്രമല്ല, മറിച്ച് അവരുടെ ധാർമ്മിക വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ കാതലായ ചിന്തയും പാരമ്പര്യവുമാണ്. ഈ അതുല്യമായ കാഴ്ചപ്പാട് ആരംഭിക്കുന്നത് അതിന്റെ സ്ഥാപകനിൽ നിന്നാണ്.
ഗാന്ധിയൻ മൂല്യങ്ങളിൽ പടുത്തുയർത്തിയ അടിത്തറ
ബജാജ് ഗ്രൂപ്പിന്റെ മനുഷ്യസ്നേഹപരമായ ഡിഎൻഎ മനസ്സിലാക്കാൻ, അതിന്റെ സ്ഥാപകനായ ജംനാലാൽ ബജാജിന്റെ ലോകവീക്ഷണം ആദ്യം മനസ്സിലാക്കണം. 1926-ൽ ബജാജ് ഗ്രൂപ്പ് സ്ഥാപിച്ച ജംനാലാൽ ബജാജ്, ഒരു വിജയകരമായി സംരംഭം മുന്നോട്ട് കൊണ്ട് പോയ വ്യവസായി ആയിരുന്നിട്ടും സമ്പത്തിനെ ഒരു പദവിയായി കാണാതെ ഒരു ഉത്തരവാദിത്തമായാണ് കണ്ടത്. മഹാത്മാഗാന്ധി അദ്ദേഹത്തെ തന്റെ “അഞ്ചാമത്തെ മകൻ” എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചത് യാദൃശ്ചികമല്ല. ജംനാലാൽ ബജാജ് നിരവധി സാമൂഹിക മുന്നേറ്റങ്ങളുടെ പ്രധാന പിന്തുണക്കാരനായി മാറിയത് തന്റെ സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധത കൊണ്ട് മാത്രമാണ്. അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:
- ഖാദിയുടെയും ഗ്രാമീണ വ്യവസായങ്ങളുടെയും പ്രോത്സാഹനം
- സ്ത്രീകളുടെ വിദ്യാഭ്യാസം
- അയിത്തോച്ചാടന പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ
- ദേശീയ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരങ്ങൾക്ക് പിന്തുണ
അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനുഷ്യസ്നേഹം കേവലം ഈ മേഖലയിലെ സാമ്പത്തിക സഹായത്തിൽ ഒതുങ്ങിയില്ല, മറിച്ച് സജീവമായ പങ്കാളിത്തത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായിരുന്നു. താൻ വിശ്വസിക്കുകയും പിന്തുണയ്ക്കുകയും ചെയ്ത മൂല്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് അദ്ദേഹം ജീവിക്കുകയും പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. മനുഷ്യസ്നേഹത്തോടുള്ള ഈ സമീപനം ഭാവി തലമുറകൾക്ക് വേണ്ടിയുള്ള അടിസ്ഥാന മൂല്യങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുകയും, ഈ പ്രവർത്തനങ്ങളെ സ്ഥാപനവൽക്കരിക്കുന്നതിനുള്ള വേദിയൊരുക്കുകയും ചെയ്തു.
ഇളം തലമുറകളിലേക്ക് പകർന്ന ഫിലാന്ത്രോപി
സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം, ജംനാലാൽ ബജാജിന്റെ മക്കളായ കമൽനയൻ ബജാജും രാമകൃഷ്ണ ബജാജും തങ്ങളുടെ പിതാവിന്റെ മനുഷ്യസ്നേഹപരമായ പാരമ്പര്യം വ്യക്തിപരമായ തത്വങ്ങളിൽ നിന്ന് ഘടനാപരമായ ഒരു സ്ഥാപനത്തിലേക്ക് മാറ്റി. ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ, കുടുംബം നിരവധി സുപ്രധാന സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് രൂപം നൽകി:
- * ബജാജ് ഫൗണ്ടേഷൻ: കുടുംബത്തിന്റെ സാമൂഹിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഔദ്യോഗികമായ ഒരു ചട്ടക്കൂട് നൽകി.
- * ജംനാലാൽ ബജാജ് അവാർഡുകൾ: സാമൂഹിക, മാനുഷിക രംഗത്തെ ആഗോള നേതാക്കളെ ആദരിക്കുന്നതിനായി സ്ഥാപിച്ചു.
- * ജംനാലാൽ ബജാജ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് സ്റ്റഡീസ് (JBIMS), മുംബൈ: ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച മാനേജ്മെന്റ് സ്കൂളുകളിലൊന്നായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
മനുഷ്യസ്നേഹം കേവലം ഒരു ദാനധർമ്മം എന്നതിലുപരി, സമൂഹത്തിന് ഘടനാപരവും അളക്കാവുന്നതും വിപുലീകരിക്കാവുന്നതുമായ ഒരു സംഭാവനയായി ബജാജ് കുടുംബത്തിന്റെ ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ മാറി.
രാഹുൽ ബജാജ്: ജീവകാരുണ്യത്തിന്റെ തികഞ്ഞ മാതൃക
രാഹുൽ ബജാജിന്റെ ദീർഘവീക്ഷണമുള്ള നേതൃത്വത്തിൻ കീഴിൽ, കുടുംബത്തിന്റെ മനുഷ്യസ്നേഹപരമായ ദൗത്യം ഗാന്ധിയൻ മൂല്യങ്ങളിൽ ഉറച്ചുനിന്നുകൊണ്ടുതന്നെ ആധുനിക സാമൂഹിക ആവശ്യങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നതിനായി വികസിച്ചു. അന്തസ്സോടെയുള്ള സ്വാധീനം എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമീപനത്തിന്റെ കാതൽ. അത് വ്യക്തമായിരുന്നു.“ജനങ്ങളെ സ്വയം ഉയരാൻ സഹായിക്കുന്ന ഉപകരണങ്ങൾ നൽകുക—അതാണ് യഥാർത്ഥ ശാക്തീകരണം”എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിൻറെ പക്ഷം.
ഈ തത്ത്വചിന്തയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, ബജാജ് കുടുംബം താഴെപ്പറയുന്ന മേഖലകളിൽ നിക്ഷേപം വർദ്ധിപ്പിച്ചു:
- ആരോഗ്യ സംരക്ഷണ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ
- സാങ്കേതികവും നൈപുണധിഷ്ഠിതവുമായ വിദ്യാഭ്യാസം
- സ്ത്രീ ശാക്തീകരണ പദ്ധതികൾ
- സാമൂഹിക സുരക്ഷാ പരിപാടികൾ
ഒറ്റത്തവണയുള്ള സഹായങ്ങൾക്ക് പകരം, ദീർഘകാല സുസ്ഥിരമായ പരിവർത്തനങ്ങളിൽ അവർ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു.
ലാത്തൂർ വാട്ടർഷെഡ് പദ്ധതി
ബജാജ് കുടുംബത്തിന്റെ മനുഷ്യസ്നേഹപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏറ്റവും സ്വാധീനം ചെലുത്തിയ ഒന്നാണ് മഹാരാഷ്ട്രയിലെ വരൾച്ചാബാധിത പ്രദേശമായ മറാത്ത്വാഡയിൽ നടപ്പിലാക്കിയ ലാത്തൂർ വാട്ടർഷെഡ് പദ്ധതി. ചിട്ടയായ നീർത്തട വികസന പരിപാടികൾ, മഴവെള്ള സംഭരണം, കമ്മ്യൂണിറ്റി നേതൃത്വത്തിലുള്ള സംരക്ഷണ പദ്ധതികൾ എന്നിവയിലൂടെ, ഒരുകാലത്ത് വാട്ടർ ടാങ്കറുകളെ ആശ്രയിച്ചിരുന്ന ഗ്രാമങ്ങൾ കാർഷിക മിച്ചം ഉണ്ടാക്കാൻ തുടങ്ങി. ഇതിന്റെ ഫലങ്ങൾ വളരെ വലുതായിരുന്നു: കാർഷിക ഉത്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു, കുടിയേറ്റം കുറഞ്ഞു, പ്രാദേശിക വരുമാനം വർദ്ധിച്ചു. മനുഷ്യസ്നേഹത്തിന് ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാൻ മാത്രമല്ല, ഭാവിയെ പുനർനിർമ്മിക്കാനും കഴിയുമെന്ന് ഈ മാതൃക തെളിയിച്ചു.
പുതിയ കാലഘട്ടത്തിനായി പുതുക്കിയ പൈതൃകം
സഞ്ജീവ് ബജാജ്, നീരജ് ബജാജ് എന്നിവരുൾപ്പെടെയുള്ള നിലവിലെ തലമുറ, കുടുംബത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന മൂല്യങ്ങളെ സമകാലിക വെല്ലുവിളികൾക്ക് അനുയോജ്യമായ രീതിയിൽ മാറ്റിയെടുക്കുന്നു. അവരുടെ മനുഷ്യസ്നേഹപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ആധുനിക ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:
- * ഗ്രാമവികസനം
- * ESG അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സുസ്ഥിരതാ മാതൃകകൾ
- * കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെ അതിജീവിക്കൽ
- * ആശുപത്രി ശൃംഖലകളും പ്രതിരോധ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണവും
സാമൂഹിക മാറ്റത്തിന്റെ അമരക്കാർ
വ്യാപാര വിജയവും സാമൂഹിക ലക്ഷ്യവും പരസ്പരം വേറിട്ടുനിൽക്കേണ്ടതില്ലെന്നും അവയെ ശക്തമായി സംയോജിപ്പിക്കാൻ കഴിയുമെന്നും ബജാജ് കുടുംബത്തിന്റെ യാത്ര തെളിയിക്കുന്നു. അവരുടെ സംഭാവനകൾ കേവലം ഒറ്റപ്പെട്ട കാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളല്ല, മറിച്ച് ഇന്ത്യയുടെ പുരോഗതിക്കായുള്ള തുടർച്ചയായതും സജീവവുമായ ഒരു പ്രതിബദ്ധതയാണ്. ഒരു നൂറ്റാണ്ടിനിപ്പുറം, ബജാജ് എന്ന പേര് ഫാക്ടറികളുമായോ സാമ്പത്തിക നേട്ടങ്ങളുമായോ മാത്രമല്ല ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്, മറിച്ച് ക്ലാസ് മുറികൾ, കമ്മ്യൂണിറ്റി സെന്ററുകൾ, പുരസ്കാരങ്ങൾ, മാറ്റം വന്ന ജീവിതങ്ങൾ എന്നിവയുമായി കൂടിയാണ്. അവരുടെ കഥ ഒരു ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ്. യഥാർത്ഥ പൈതൃകം എന്നത് നാം എന്ത് നിർമ്മിക്കുന്നു എന്നതല്ല, മറിച്ച് മറ്റുള്ളവരെ അവർക്കായി നിർമ്മിക്കാൻ നാം എന്ത് പ്രാപ്തരാക്കുന്നു എന്നതാണ്.
