ഇന്ത്യയുടെ ഫുഡ്-ടെക് മേഖല, കേവലം ഒരു നഗര കേന്ദ്രീകൃത സേവനത്തിൽ നിന്ന്, സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ പിൻബലത്തിൽ നഗരങ്ങളിലെ ഉപഭോക്തൃ ശീലങ്ങളിൽ അടിസ്ഥാനപരമായ മാറ്റം വരുത്തിക്കൊണ്ട്, ഇന്ന് ഒരു വലിയ ഡിജിറ്റൽ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. നിലവിൽ ₹5.5 ലക്ഷം കോടിയിലധികം മൂല്യമുള്ള ഈ വിപണി, 15-18% എന്ന സംയുക്ത വാർഷിക വളർച്ചാ നിരക്കിൽ അതിവേഗം മുന്നേറുകയാണ്. ഈ വിശകലനം, ഈ പരിവർത്തനത്തിന് ചുക്കാൻ പിടിച്ച തന്ത്രപരമായ നീക്കങ്ങളെയും ബിസിനസ്സ് മോഡലുകളെയും അടുത്തറിയാം.
വിപണിയിലെ അതികായന്മാർ: ഉപഭോക്തൃ കേന്ദ്രീകൃത പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ
ഇന്ത്യയിൽ ഫുഡ്-ടെക് സേവനങ്ങൾക്ക് വ്യാപകമായ സ്വീകാര്യത നേടിക്കൊടുക്കുന്നതിലും ഈ വ്യവസായത്തിന്റെ അടിത്തറ പാകുന്നതിലും ഉപഭോക്താക്കളുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെടുന്ന (B2C) അഗ്രഗേറ്റർ, ഡെലിവറി പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു.
ദീപിന്ദർ ഗോയൽ – സൊമാറ്റോ
2008-ൽ ‘ഫുഡിബേ’ എന്ന പേരിൽ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ച സൊമാറ്റോ, തുടക്കത്തിൽ ഡൽഹിയിലെ റെസ്റ്റോറന്റുകളുടെ മെനു ഡിജിറ്റൈസ് ചെയ്യുന്നതിലാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചത്. 2010-ൽ സൊമാറ്റോ എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യുകയും അന്താരാഷ്ട്ര വിപണിയിലേക്ക് പ്രവർത്തനം വ്യാപിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.സൊമാറ്റോയുടെ തന്ത്രപരമായ വിജയം അതിന്റെ ആഴത്തിലുള്ളതും വിവിധ സേവനങ്ങൾ സമന്വയിപ്പിച്ചതുമായ പ്ലാറ്റ്ഫോമാണ്. ഇത് ഉപഭോക്താക്കളെ ഈ ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ നിലനിർത്തുകയും, എതിരാളികൾക്ക് മറികടക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ഒരു മത്സരാധിഷ്ഠിത മുൻതൂക്കം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
750-ൽ അധികം ഇന്ത്യൻ നഗരങ്ങളിൽ പ്രവർത്തനം നടത്തുന്നു. 7.5 കോടിയിൽ അധികം ഉപഭോക്താക്കൾ,2 ലക്ഷത്തിൽ അധികം റെസ്റ്റോറന്റ് പങ്കാളികൾ എന്നിവയുണ്ട്. 2024 സാമ്പത്തിക വർഷത്തെ വരുമാനം ₹12,000 കോടി കടന്നു.₹4,447 കോടിക്ക് ബ്ലിങ്കിറ്റിനെ കോടിക്ക് ഏറ്റെടുത്തു. 2021-ലെ സൊമാറ്റോയുടെ ഐ.പി.ഒ ഇന്ത്യയുടെ സ്റ്റാർട്ടപ്പ് ലോകത്ത് ഒരു നാഴികക്കല്ലായിരുന്നു. ഇത് കമ്പനിക്ക് വളർച്ചയ്ക്കുള്ള മൂലധനം നൽകുക മാത്രമല്ല, ഇന്ത്യൻ കൺസ്യൂമർ ടെക് കമ്പനികളുടെ സാധ്യതകൾ പൊതുവിപണിയിൽ സാധൂകരിക്കുകയും മറ്റ് സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾക്ക് വഴിയൊരുക്കുകയും ചെയ്തു.
ശ്രീഹർഷ മജെറ്റി – സ്വിഗ്ഗി
2014-ൽ ബംഗളൂരുവിൽ ആറ് ഡെലിവറി എക്സിക്യൂട്ടീവുകളുമായി പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ച സ്വിഗ്ഗി, തുടക്കം മുതൽ സ്വന്തമായി ഒരു ഡെലിവറി ശൃംഖല കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിലാണ് ശ്രദ്ധിച്ചത്. മറ്റ് അഗ്രഗേറ്ററുകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഈ സമീപനം സ്വിഗ്ഗിക്ക് വലിയ മുൻതൂക്കം നൽകി. സ്വിഗ്ഗിയുടെ പ്രധാന കരുത്ത് ലോജിസ്റ്റിക്സിലെ മികവാണ്. സ്വന്തമായി ഡെലിവറി സംവിധാനമുള്ളതിനാൽ ഓർഡർ സ്വീകരിക്കുന്നത് മുതൽ ഉപഭോക്താവിന്റെ കൈകളിൽ എത്തുന്നത് വരെയുള്ള ഓരോ ഘട്ടത്തിലും പൂർണ്ണ നിയന്ത്രണം നേടാനും അതുവഴി മികച്ച ഉപഭോക്തൃ അനുഭവം ഉറപ്പാക്കാനും സ്വിഗ്ഗിക്ക് കഴിയുന്നു, ഇത് സേവന അധിഷ്ഠിത വ്യവസായത്തിലെ ഒരു നിർണായക ഘടകമാണ്.
500-ൽ അധികം നഗരങ്ങളിൽ സ്വിഗ്ഗിക്ക് സാന്നിധ്യമുണ്ട്. : 20 ലക്ഷത്തിൽ അധികം പ്രതിദിന ഓർഡറുകൾ. 1.5 ലക്ഷത്തിൽ അധികം റെസ്റ്റോറന്റ് പങ്കാളികൾ,600-ൽ അധികം ഡാർക്ക് സ്റ്റോറുകൾ,മൂല്യം: $10 ബില്യൺ കടന്നു. ക്ലൗഡ് കിച്ചനുകൾ (സ്വിഗ്ഗി ആക്സസ്), പലചരക്ക്, ക്വിക്ക് കൊമേഴ്സ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലേക്ക് പ്രവർത്തനം വ്യാപിപ്പിച്ച് സ്വിഗ്ഗി ഇന്ന് ഒരു സമ്പൂർണ്ണ സൗകര്യ സേവന പ്ലാറ്റ്ഫോമായി മാറിയിരിക്കുന്നു.സൊമാറ്റോയും സ്വിഗ്ഗിയും വിപണിയിൽ തങ്ങളുടെ ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചത് നെറ്റ്വർക്ക് ഇഫക്റ്റിലൂടെയും വിപുലമായ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെയുമാണെങ്കിൽ, വിപണിയിലെ പ്രത്യേക ആവശ്യങ്ങൾ ലക്ഷ്യമിട്ടും കുറഞ്ഞ പ്രവർത്തനച്ചെലവുള്ള മോഡലുകൾ വിന്യസിച്ചും ഒരു പുതിയ തലമുറ സംരംഭകർ ലാഭകരമായ അവസരങ്ങൾ കണ്ടെത്തി.
അങ്കിത് നഗോരി – ക്യുവർഫുഡ്സ്
2016-ൽ ‘ഈറ്റ്ഫിറ്റ്’ എന്ന ബ്രാൻഡിലൂടെയാണ് ക്യുവർഫുഡ്സ് പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്. ആരോഗ്യകരവും താങ്ങാനാവുന്നതും സ്ഥിരതയുള്ളതുമായ ഭക്ഷണ ഓപ്ഷനുകളുടെ അഭാവം എന്ന നഗരങ്ങളിലെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന പ്രശ്നത്തിന് പരിഹാരം കാണുകയായിരുന്നു ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. ഷെഫുകളെയോ ഭൗതികമായ റെസ്റ്റോറന്റുകളെയോ ആശ്രയിക്കുന്ന പരമ്പരാഗത രീതിയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, പോഷകാഹാരത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി, ഗുണമേന്മയിൽ സ്ഥിരത പുലർത്തുന്ന ഡിജിറ്റൽ ഫുഡ് ബ്രാൻഡുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിലാണ് ക്യുവർഫുഡ്സ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്.
1,000-ൽ അധികം ക്ലൗഡ് കിച്ചനുകൾ, : 15-ൽ അധികം ഇന്ത്യൻ നഗരങ്ങളിൽ സാന്നിധ്യം, EatFit, CakeZone, Whole Truth Foods തുടങ്ങിയ ബ്രാൻഡ് പോർട്ട്ഫോളിയോ, ₹1,000 കോടിയിൽ അധികംവാർഷിക വരുമാനം എന്നിവ ക്യുവർഫുഡ്സിന്റെ പ്രത്യേകതകളാണ്.
അങ്കിത് മേത്ത – ഹംഗർബോക്സ്
2016-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഹംഗർബോക്സ്, കോർപ്പറേറ്റ്, മറ്റ് സ്ഥാപനങ്ങൾക്കുള്ള ഭക്ഷണ വിതരണ മാനേജ്മെന്റ് എന്ന വലിയ അവസരത്തിലാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചത്. ഉപഭോക്തൃ ആപ്പുകൾക്കപ്പുറം ഫുഡ്-ടെക് വിജയം സാധ്യമാണെന്ന് ഹംഗർബോക്സ് തെളിയിച്ചു.വലിയ ഐടി പാർക്കുകൾ, ഫാക്ടറികൾ, ക്യാമ്പസുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിലെ കഫറ്റീരിയകൾ, വെണ്ടർമാർ, പേയ്മെന്റുകൾ എന്നിവ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഒരു B2B SaaS + ഫുഡ്-ടെക് പ്ലാറ്റ്ഫോം ആണ് ഹംഗർബോക്സിന്റെ തനതായ മോഡൽ.
500-ൽ അധികം കോർപ്പറേറ്റ് ക്ലയന്റുകൾ, 20 ലക്ഷത്തിൽ അധികം പ്രതിദിന ഭക്ഷണവിതരണം, 100-ൽ അധികം നഗരങ്ങളിൽ സാന്നിധ്യം, ₹10,000 കോടിയിൽ അധികം ബിസിനസ് മൂല്യം, എന്നിവയെല്ലാം ബ്രാൻഡിന്റെ പ്രത്യേകതകളാണ്.
ഫുഡ് ടെക് കമ്പനികളുടെ വളർച്ചക്ക് പിന്നിലെന്ത്?
- നഗരവൽക്കരണം (Urbanisation): 2030-ഓടെ ഇന്ത്യയിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 40% നഗരങ്ങളിൽ വസിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. ഇത് ഓൺലൈൻ സേവനങ്ങളുടെ ആവശ്യകത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
- വർദ്ധിക്കുന്ന വരുമാനം (Rising Disposable Income): ജനങ്ങളുടെ വാങ്ങൽ ശേഷി വർദ്ധിക്കുന്നത് പുറത്തുനിന്നുള്ള ഭക്ഷണം ഓർഡർ ചെയ്യുന്ന പ്രവണതയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.
- സ്മാർട്ട്ഫോൺ വ്യാപനം (Smartphone Penetration): 75 ശതമാനത്തിലധികം സ്മാർട്ട്ഫോൺ ഉപഭോക്താക്കളുള്ള ഇന്ത്യയിൽ, ഡിജിറ്റൽ സേവനങ്ങൾ എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമാണ്.
- സൗകര്യത്തിനും വേഗതയ്ക്കും വേണ്ടിയുള്ള ആവശ്യം (Demand for Convenience and Speed): ആധുനിക ജീവിതശൈലിയിൽ സമയക്കുറവ് ഒരു പ്രധാന ഘടകമായതിനാൽ, വേഗതയേറിയതും സൗകര്യപ്രദവുമായ സേവനങ്ങൾക്ക് ആവശ്യക്കാർ ഏറെയാണ്.
2030 ആകുമ്പോഴേക്കും ഇന്ത്യയിലെ ഓൺലൈൻ ഭക്ഷ്യ സേവന വിപണി $80 ബില്യൺ കടക്കുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. ഈ വളർച്ച ഡെലിവറി, ക്ലൗഡ് കിച്ചനുകൾ, പോഷകാഹാര ബ്രാൻഡുകൾ, B2B പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ എന്നിങ്ങനെ നിരവധി ഉപമേഖലകളിൽ പുതിയ അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കും. ഈ വളർച്ചാഘടകങ്ങൾ ഒരു വലിയ അവസരം തുറന്നുതരുമ്പോൾ, ഈ മത്സരവിപണിയിൽ വിജയിക്കുന്നതിനുള്ള അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണെന്ന് പരിശോധിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്.
